Pf bouwt nieuw systeem voor eenvoudige en transparante vergoeding van werkloosheidskosten

11-apr-2019

Het Participatiefonds (Pf) is bezig met het hervormen en verbeteren van de dienstverlening. We noemen dit de “Modernisering Pf”. In 2020 willen we deze doorgevoerd hebben. Hier zetten we het waarom en het hoe van de veranderingen op een rij en geeft Amanda Verhoeven van het Participatiefonds toelichting.

Waarom Modernisering Pf?

De werkloosheidskosten voor de hele sector primair onderwijs zijn de laatste jaren enorm gestegen. En dat betekent een hoge premie voor alle scholen. In het jaar 2013 waren de werkloosheidskosten totaal 158 miljoen euro; die liepen op tot 249 miljoen euro in 2018.
Het reglement dat bepaalt of een schoolbestuur voor vergoeding van werkloosheidskosten in aanmerking komt, is in de loop der tijd steeds omvangrijker en complexer geworden. Dat komt o.a. door de invoering van wetgeving als de WWZ met alle gevolgen voor de contractvormen die er zijn. Daardoor is het lastig te voorspellen welke kosten wel of niet vergoed worden. Bovendien veroorzaakt het een grote administratieve last; naast juridische ondersteuning zijn veel documenten nodig bij het indienen van een vergoedingsverzoek.

Ieder schoolbestuur in het primair onderwijs betaalt  via premie mee aan de collectieve werkloosheidskosten. “In de huidige complexe systematiek kan het Pf niet goed meer controleren of ontslag te voorkomen was”, licht Amanda Verhoeven van het Participatiefonds toe. “Daardoor zijn er soms werkloosheidskosten onterecht ten laste van het fonds gekomen. Daar betaalt iedereen aan mee, ook alle scholen die werkloosheidskosten weten te voorkomen door goed HR-beleid.”

Nieuwe werkwijze

Dit moet anders. Het geld en de tijd die schoolbesturen kwijt zijn aan een hoge premie en administratieve handelingen, kunnen zij beter aan de kwaliteit van het onderwijs besteden.

De minister van OCW zag dit ook in en vroeg de sociale partners met een oplossing te komen. De sociale partners, dat zijn de vakbonden (CNV, AOB, FVOV, AVS) en de PO-Raad, bepaalden in 2018 samen met het bestuur van het Pf de kaders voor een moderniseringsslag in de werkwijze van het Participatiefonds.

Een van de maatregelen die het Participatiefonds zelf inmiddels in gang heeft gezet is het vernieuwen van de re-integratieaanpak. Amanda Verhoeven: “We zorgen voor begeleiding van uitkeringsgerechtigden op individueel niveau en bemiddelen bij vacatures in de regio. Daardoor helpen we hen sneller aan een passende baan (binnen of buiten de sector), zodat de werkloosheidslasten omlaag gaan.” Onder de noemer ‘1000 Leerkrachten aan de slag’ werkt het team van het Participatiefonds aan het behalen van deze doelstelling  in de zomer van 2020. “We hebben nu al 430 mensen aan het werk kunnen helpen.”

“Daarnaast zijn we bezig met de opdracht om een nieuwe, eenvoudigere systematiek in te voeren voor het vergoeden van werkloosheidskosten”, vertelt Verhoeven.

De basis voor de veranderingen

De sociale partners hebben de kaders voor de modernisering van het Participatiefonds gebaseerd op een aantal uitgangspunten. Voor de nieuwe manier waarop we in het primair onderwijs de werkloosheidskosten beheersen, gaan we:

  • inzetten op het voorkomen van werkloosheidskosten
  • een financiële prikkel inbouwen die werkloosheidskosten moet beperken
  • meer voorspelbaarheid brengen in te verwachten werkloosheidskosten
  • de administratieve last verminderen

Voorkomen is beter dan genezen

Het belangrijkste gevolg van de veranderingen is dat werkgevers zich nog bewuster zijn van het belang om zo vroeg mogelijk in te grijpen bij dreigend ontslag. Dat vraagt van sommige schoolbesturen een andere benadering van hun personeelsbeleid en extra aandacht voor duurzame inzetbaarheid en van-werk-naar-werktrajecten.
Verhoeven: “Uit ervaring blijkt dat de stap naar een andere baan makkelijker gaat vanuit een werksituatie. Het Participatiefonds biedt straks de expertise om hierbij te ondersteunen en schoolbesturen te helpen dit in hun organisatie te realiseren.”

Wat houdt de nieuwe vergoedingssystematiek in?

Het motto is eenvoudig: wie werkloosheidskosten veroorzaakt, moet hier ook wat voor betalen.
Is ontslag onvermijdbaar en toetsbaar, dan worden de kosten grotendeels vergoed. Iedereen betaalt een eigen bijdrage in geval van een ontslag.

  • De standaardvergoeding wordt 50%. Die geldt bij elk ontslag dat tot werkloosheidskosten leidt. Een schoolbestuur hoeft hier verder geen vergoedingsverzoek voor in te dienen.
  • Voldoet het ontslag aan een van de beëindigingsgronden in het reglement en voldoet de werkgever aan de inspanningsverplichting om het ontslag te voorkomen? Dan kan de werkgever een verzoek indienen om de vergoeding te verhogen tot 90%.

    Er gelden straks 5 ontslagsituaties waarbij een schoolbestuur in aanmerking kan komen voor een verhoogde vergoeding:

- ontslag via kantonrechter
- ontslag via UWV
- niet verlengen van een tijdelijk contract voor vervanging
- ontslag vanwege bedrijfseconomische noodzaak bij vaststellingsovereenkomst
- ontslag op eigen verzoek

Kunnen we bij een ontslag niet toetsen of dit onvermijdbaar was, bijvoorbeeld bij een vaststellingovereenkomst zonder economische gronden, dan is de vergoeding standaard 50%.

Het aantal beëindigingsgronden wordt een stuk overzichtelijker. In het nieuwe reglement zijn dat er minder dan 10. Voorheen waren het er ruim 100!

Als werkloosheidskosten aantoonbaar niet te voorkomen zijn, vergoedt het Participatiefonds 90% van de kosten. Dat kan alleen in de volgende gevallen:

Ontslagroute

Beëindigingsgrond

UWV

Economische gronden

UWV

Ziekte

Kantonrechter

Individuele gronden

Aflopen contract

Tijdelijk contract voor vervanging

Vaststellingsovereenkomst

Economische gronden

 

Wat levert dit ons allemaal op?

Lange termijn effect is dat de premie die alle scholen aan het fonds betalen kan dalen. De hoogte van de premie volgt immers de werkloosheidskosten die alle schoolbesturen samen maken.
“De kosten die individuele schoolbesturen maken, worden niet meer in zijn geheel afgewenteld op het collectief,” vertelt Amanda Verhoeven. “Het systeem wordt hiermee eerlijker. Nu betalen schoolbesturen die weinig werkloosheidskosten maken toch een hoge premie.”
De premie kan naar beneden, als er minder onderwijspersoneel in een uitkering zit. Weer een stap richting  vermindering van het lerarentekort.

Verhoeven: “Wij willen met onze dienstverlening bijdragen aan gekwalificeerd en gemotiveerd personeel op school. Als u er niet aan ontkomt afscheid te moeten nemen van uw werknemer, dan neemt het fonds op transparante wijze het grootste deel van de kosten voor haar rekening en begeleiden wij de werkzoekende naar een nieuwe baan binnen of buiten de sector.”

Wat betekent het voor u als schoolbestuurder?

Een gezonde bedrijfsvoering is voor elke werkgever van belang. Met een strategisch HR-beleid heeft u inzicht in toekomstige instroom, doorstroom en uitstroom binnen uw organisatie. Dat maakt het mogelijk om als schoolbestuurder preventief bezig te zijn en te anticiperen met van-werk-naar-werktrajecten. En een reserve op te bouwen om de eigen bijdrage aan eventuele uitkeringskosten op te kunnen vangen.

“Het Vervangingsfonds en Participatiefonds bieden ondersteuning hierbij op een manier die bij uw situatie past”, benadrukt Amanda Verhoeven. “De regiocoördinatoren van onze regioteams kunnen met u meedenken en adviseren. Daar hoeft u niet extra voor te betalen, ook niet als ERD-bestuur, want dit zit al in de premie die alle schoolbesturen aan de fondsen betalen.”

Wanneer gaat dit allemaal gebeuren?

Begin 2020 vindt er een wetswijziging plaats. De Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren treedt dan in werking. Alle onderwijspersoneel valt daarmee onder het normale arbeidsrecht, dus onder de WWZ (Wet Werk en Zekerheid).
Na dat moment kan het Participatiefonds deze belangrijke stap in de Modernisering Pf doorvoeren: een nieuw reglement met begrijpelijke regels die eenvoudig uit te voeren zijn, dat erop gericht is om de werkloosheidskosten voor ons allemaal zoveel mogelijk te voorspellen en te beheersen. De geplande datum voor de invoering is 1 augustus 2020. De definitieve datum is afhankelijk van het doorvoeren van een wijziging in de Wet PO en de WEC.

Systeem in aanbouw

De medewerkers van het Participatiefonds werken hard aan een mooi systeem om dit te realiseren. Het Pf organiseert ook interactieve sessies met schoolbesturen. Hun input gebruiken we om onze dienstverlening zo optimaal mogelijk in te richten.   
In het najaar kunnen we meer vertellen over de voorwaarden en details van het reglement, zoals de ontslaggronden, de herbenoemingsverplichting, de inspanningsverplichting en de facturatie. We houden u op de hoogte!